ৰক্ত শৰ্কৰা আৰু মধুমেহ ( Diabetes ) : এক বিস্তৃত আলোচনা আৰু প্ৰতিৰোধৰ উপায়

 মধুমেহ বা তেজত চেনিৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পোৱা বিষয়টো বৰ্তমান সময়ত এক গোলকীয় স্বাস্থ্য সমস্যা হৈ পৰিছে। তলত ৰক্ত শৰ্কৰা (Blood Sugar) নিয়ন্ত্ৰণৰ ওপৰত এক বিস্তৃত নিৱন্ধ আগবঢ়োৱা হ’ল, যিয়ে জনসাধাৰণক সজাগ কৰাত সহায় কৰিব।https://fktr.in/sZFYwNq

ৰক্ত শৰ্কৰা (Blood Sugar) কি আৰু ইয়াৰ গুৰুত্ব

বৰ্তমানৰ ব্যস্ত জীৱনশৈলী আৰু অনিয়মিত খাদ্যাভ্যাসৰ বাবে মানুহৰ শৰীৰত যিবোৰ অসংক্ৰামক ৰোগে বাহ লৈছে, তাৰ ভিতৰত মধুমেহ (Diabetes) অন্যতম। তেজত চেনিৰ ( Sugar ) মাত্ৰা সঠিক পৰিমাণত থকাটো অতি প্ৰয়োজনীয়, কাৰণ ই আমাক দৈনন্দিন কাম-কাজৰ বাবে শক্তি প্ৰদান কৰে। কিন্তু ইয়াৰ মাত্ৰা অত্যাধিক হ’লে ই শৰীৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগসমূহ যেনে— বৃক্ক (Kidney), হৃদযন্ত্ৰ( Heart ) চকু ( eye )আৰু স্নায়ুতন্ত্ৰৰ ( Nerve) ক্ষতি কৰিব পাৰে।

আমাৰ শৰীৰৰ প্ৰতিটো কোষক শক্তিৰ প্ৰয়োজন হয়। আমি খোৱা কাৰ্বহাইড্ৰেটযুক্ত  খাদ্যবোৰ হজম হোৱাৰ পাছত গ্লুক’জলৈ ৰূপান্তৰিত হয় আৰু তেজৰ সৈতে মিহলি হয়। আমাৰ শৰীৰৰ  অগ্ন্যাশয় ( Pancreas) গ্ৰন্থিয়ে ইনচুলিন নামৰ এবিধ হৰম’ন নিঃসৰণ কৰে। এই ইনচুলিনৰ কাম হ’ল তেজৰ গ্লুক’জখিনিক কোষৰ ভিতৰলৈ লৈ যোৱা, যাতে কোষে তাক শক্তি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যেতিয়া অগ্নাশয়ে পৰ্যাপ্ত ইনচুলিন তৈয়াৰ কৰিব নোৱাৰে বা শৰীৰে ইনচুলিন সঠিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰে, তেতিয়া তেজত গ্লুক’জৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পায়। ইয়াকে ৰক্ত শৰ্কৰা বৃদ্ধি পোৱা বা মধুমেহ বুলি কোৱা হয়। ( Diabetes )

অসমীয়া ভাষাত কাৰ্বহাইড্ৰেটযুক্ত বা শৰ্কৰাজাতীয় খাদ্যসমূহক কেইবাটাও ভাগত ভগাব পাৰি। আমাৰ দৈনন্দিন খাদ্য তালিকাত থকা প্ৰধান কাৰ্বহাইড্ৰেটবোৰ হ’ল:

​১/ শস্যজাতীয় খাদ্য (Grains):

​ভাত (Rice): অসমীয়া মানুহৰ প্ৰধান খাদ্য।

​আটা আৰু ময়দা (Wheat): ৰুটী, লুচি, পৰঠা আদি।

​মাকৈ (Maize)

​অ’টচ (Oats)

​২/ শাক-পাচলি (Vegetables):

​আলু (Potato): ইয়াত প্ৰচুৰ পৰিমাণে কাৰ্বহাইড্ৰেট থাকে।

​মিঠা আলু (Sweet Potato)

​কচু (Colocasia)

​লাউ আৰু কোমোৰা (অল্প পৰিমাণে থাকে)

​৩/ ফল-মূল (Fruits):

​কল (Banana): পকা কলত যথেষ্ট শৰ্কৰা থাকে।

​আম (Mango)

​লিচু (Litchi)

​কঁঠাল (Jackfruit)

​আপেল আৰু আঙুৰ

​৪/ মাহজাতীয় শস্য (Legumes/Pulses):

​মগু, মচুৰ, বুট, ৰাজমাহ আদিত প্ৰটিনৰ লগতে কাৰ্বহাইড্ৰেটো থাকে।

​৫/ মিঠা আৰু শৰ্কৰাযুক্ত খাদ্য (Sugary Foods):

​চেনি আৰু গুৰ

​মধু (Honey)

​মিঠাই, চকলেট, বিস্কুট, কেক

​শীতল পানীয় (Cold Drinks)

মধুমেহৰ প্ৰকাৰসমূহ ( Diabetes )

1.​টাইপ-১ ডায়েবেটিছ: ইয়াত শৰীৰে ইনচুলিন তৈয়াৰ কৰিব নোৱাৰে। ই সাধাৰণতে শিশু বা কম বয়সীয়া ল’ৰা-ছোৱালীৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়।

2. টাইপ-২ ডায়েবেটিছ: এইটোৱে আটাইতকৈ সাধাৰণ প্ৰকাৰ। ইয়াত শৰীৰে ইনচুলিনৰ প্ৰতি সঁহাৰি নিদিয়ে বা পৰ্যাপ্ত ইনচুলিন তৈয়াৰ নহয়। ই জীৱনশৈলী আৰু খাদ্যাভ্যাসৰ সৈতে জড়িত।

3. গৰ্ভকালীন মধুমেহ (Gestational Diabetes): কিছুমান মহিলাৰ গৰ্ভাৱস্থাত তেজত চেনিৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পায়।

ৰক্ত শৰ্কৰা বৃদ্ধিৰ কাৰণসমূহ ( Blood Sugar )

তেজত চেনিৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পোৱাৰ অন্তৰালত কেইবাটাও কাৰণ থাকিব পাৰে

​বংশগতি: পৰিয়ালৰ কাৰোবাৰ থাকিলে এই ৰোগ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বাঢ়ে।

​অত্যধিক ওজন: শৰীৰৰ ওজন বেছি হ’লে ইনচুলিনৰ কাৰ্যক্ষমতা কমে।

​খাদ্যাভ্যাস: অত্যধিক মিঠা, তেলযুক্ত খাদ্য আৰু ফাষ্ট ফুড গ্ৰহণ।

​শাৰীৰিক পৰিশ্ৰমৰ অভাৱ: ব্যায়াম নকৰা বা দিনটো বহি থকা কাম কৰা লোকৰ ইয়াৰ আশংকা অধিক।

​মানসিক চাপ: অত্যাধিক চিন্তাই হৰম’নৰ ভাৰসাম্য নষ্ট কৰে।

ৰক্ত শৰ্কৰা বৃদ্ধিৰ লক্ষণসমূহ ( Blood Sugar )

শৰীৰত চেনিৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পালে তলত দিয়া লক্ষণসমূহে দেখা দিব পাৰে

সঘনাই প্ৰস্ৰাৱ হোৱা: তেজত চেনি বাঢ়িলে বৃক্কই তাক বাহিৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে, যাৰ ফলত সঘনাই প্ৰস্ৰাৱ হয়।

​অত্যাধিক পিয়াহ লগা: শৰীৰৰ পৰা পানী ওলাই যোৱাৰ বাবে ডিঙি শুকাই থাকে।

​দৃষ্টিশক্তি ধুঁৱলী-কুঁৱলী হোৱা: চকুৰ লেঞ্চৰ ওপৰত চেনিৰ মাত্ৰাই প্ৰভাৱ পেলায়।

​ভাগৰ লগা: কোষে শক্তি নাপালে শৰীৰটো দুৰ্বল লাগে।

​ঘা নুশুকুৱা: তেজত চেনি বেছি থাকিলে কোনো কটা-ছিঙা অংশ সোনকালে নুশুকুৱাই।

​হঠাতে ওজন কমা: খাদ্য খোৱাৰ পাছতো শৰীৰে পুষ্টি শোষণ কৰিব নোৱাৰিলে ওজন কমি যায়

ৰক্ত শৰ্কৰা কেনেকৈ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব ( Blood Sugar Control )

মধুমেহ সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰাময় কৰিব নোৱাৰিলেও ইয়াক সুন্দৰকৈ নিয়ন্ত্ৰণ কৰি এজন ব্যক্তিয়ে স্বাভাৱিক জীৱন যাপন কৰিব পাৰে।

​১. সুষম আৰু সঠিক খাদ্যাভ্যাস

​খাদ্যই হ’ল মধুমেহ নিয়ন্ত্ৰণৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ঔষধ।

​মিঠা বৰ্জন কৰক: চেনি, গুৰ, মিঠাই, কোল্ড ড্ৰিংকছ আদিৰ পৰা আঁতৰত থাকক।

​কম গ্লাইচেমিক ইণ্ডেক্স (Low GI) থকা খাদ্য: এনে খাদ্য খাব লাগে যিয়ে তেজত চেনিৰ ( Sugar ) মাত্ৰা লাহে লাহে বৃদ্ধি কৰে। যেনে— আটাৰ ৰুটি, অ'টচ (Oats), ডালিয়া, ব্ৰাউন ৰাইচ (Brown Rice) বা উখোৱা চাউল।

​সেউজীয়া শাক-পাচলি: পালেং শাক, লাই শাক, কবি, ভেন্দি, তিতা কেৰেলা আদি বেছিকৈ খাব লাগে। তিতা কেৰেলাত থকা 'কেৰেটিন' (Charantin) নামৰ পদাৰ্থই চেনি ( Sugar ) কমোৱাত সহায় কৰে।

​প্ৰটিন আৰু আঁহ (Fiber): বুট, মগু, মচুৰ দাইল আৰু মাহজাতীয় শস্যত যথেষ্ট আঁহ থাকে যিয়ে চেনি শোষণৰ ( Sugar )  গতি মন্থৰ কৰে।

​ফল-মূল: আপেল,  জামু আদি সীমিত পৰিমাণে খাব পাৰে। কিন্তু আম, কল বা লিচুৰ দৰে অতি মিঠা ফল পৰিহাৰ কৰা ভাল।

​২. নিয়মিত ব্যায়াম আৰু যোজাসন

​শাৰীৰিক ক্ৰিয়াকলাপে তেজত থকা গ্লুক’জখিনি শক্তি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত সহায় কৰে।

​প্ৰতিদিনে অতি কমেও ৩০-৪০ মিনিট খৰকৈ খোজ কাঢ়ক।

​চাইকেল চলোৱা, সাঁতোৰা বা ঘৰুৱা কাম-বন কৰাটোও উত্তম ব্যায়াম।

​যোগাসনৰ ভিতৰত সূৰ্য নমস্কাৰ, ধনুৰাসন আৰু কপালভাতি মধুমেহৰ বাবে অতি ফলপ্ৰসূ।

৩. ওজন নিয়ন্ত্ৰণ

​যদি আপোনাৰ ওজন বেছি, তেন্তে মাত্ৰ ৫-১০ শতাংশ ওজন কমাব পাৰিলেও ৰক্ত শৰ্কৰাৰ মাত্ৰা বহু পৰিমাণে কমি আহে।

​৪. পৰ্যাপ্ত পানী আৰু টোপনি

​দিনে কমেও ৩-৪ লিটাৰ পানী খোৱাটো জৰুৰী। ই বৃক্কক গ্লুক’জ নিষ্কাশনত সহায় কৰে। লগতে ৰাতি অন্তত ৭ ঘণ্টা গভীৰ টোপনিৰ প্ৰয়োজন, নহ’লে ইনচুলিনৰ অভাৱ ঘটিব পাৰে।

​৫. নিচাযুক্ত দ্ৰব্য পৰিহাৰ

​ধূমপান আৰু মদ্যপান মধুমেহ ৰোগীৰ ( Sugar Patient ) বাবে অতি বিপদজনক। ই হৃদৰোগৰ ( Heart attack  ) সম্ভাৱনা দুগুণ বৃদ্ধি কৰে।

৬. ষ্ট্ৰেছ বা মানসিক চাপ কমাব

অতিমাত্ৰা চিন্তা বা টোপনিৰ অভাৱে চুগাৰৰ মাত্ৰা হঠাতে বঢ়াই তুলিব পাৰে। সেয়েহে মনটো শান্ত ৰাখিবলৈ চেষ্টা কৰক।

​৭. নিয়মিত চুগাৰ পৰীক্ষা

ঘৰতে গ্লুক’মিটাৰৰ সহায়ত বা মাজে মাজে লেবত তেজ পৰীক্ষা কৰি থাকিব লাগে যাতে তেজত চুগাৰৰ মাত্ৰা কিমান আছে সেইটো গম পোৱা যায়।

চেনিৰ ( Blood Sugar Normal Value ) স্বাভাৱিক মাত্ৰা কিমান হ’ব লাগে?

​খালী পেটত (Fasting): ৭০ ৰ পৰা ১০০ mg/dL ( 70-100 mg/dL )

​খাদ্য গ্ৰহণৰ ২ ঘণ্টাৰ পিছত: ১৪০ mg/dL তকৈ কম ( less than 140bmg/dL )

সতৰ্কবাণী (Disclaimer)

​এই ব্লগত দিয়া তথ্যসমূহ কেৱল সাধাৰণ সজাগতা আৰু শিক্ষাৰ উদ্দেশ্যৰে আগবঢ়োৱা হৈছে। ইয়াক কোনো বিশেষজ্ঞ চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ হিচাপে গণ্য কৰিব নালাগে। প্ৰত্যেক মানুহৰ শৰীৰৰ গঠন আৰু ৰোগৰ ধৰণ বেলেগ বেলেগ হ’ব পাৰে। গতিকে, আপোনাৰ খাদ্য তালিকাত কোনো ডাঙৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ আগতে বা নতুন কোনো ব্যায়াম আৰম্ভ কৰাৰ পূৰ্বে সদায় এজন  চিকিৎসক বা বিশেষজ্ঞৰ পৰামৰ্শ লওক।

পৰামৰ্শ দিয়া গ্লুক’মিটাৰ 

​আপোনাৰ ঘৰতে তেজৰ চেনিৰ ( Sugar ) মাত্ৰা সঠিকভাৱে নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ মই তলত দিয়া দুটা উন্নত মানৰ আৰু বিশ্বাসযোগ্য গ্লুক’মিটাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিছোঁ। তলৰ লিংকৰ পৰা আপুনি এইবোৰ পোনপটীয়াকৈ ক্ৰয় কৰিব পাৰিব:

​ ১. Contourpluselite

​👉 [ইয়াত ক্লিক কৰক - https://fktr.in/sZFYwNq

২. Accu-Chek Instant Blood Glucose Monitor

👉 [ইয়াত ক্লিক কৰক - https://fktr.in/1QzlHP9